Հայարփի

Հայ Մշակոյթի Օր

հայարփի — Thu, 14 Jan 2010 20:30:16 +0000

Ս.Սահակ Պարթեւ

Ճարտարապետութիւն, քանդակագործութիւն,մանրանկարչութիւն, երաժշտութիւն, գիտութիւն, մատենագրութիւն եւլն. ահա ազգի մը մշակոյթին արժէքները, որոնք պէտք է գոյատեւեն դարեր ու դարեր…։

Անոնք, որոնք տէր կը կանգնին այս արժէքներուն՝ իրենց մշակոյթը վառ կը պահեն ու կը պարգեւատրուին՝ «Սուրբ Սահակ— Սուրբ Մեսրոպ» ի նուիրուած «ՊԱՏՈՒՈՅ ԲԱՐՁՐ ՇՔԱՆՇԱՆ» ով։

Հայերը իրենց մշակոյթը կանգուն պահեցին՝ «Տառերու Գիւտ» ով…։ Շնորհիւ երկու Հանճարներուն եւ իրենց աշակերտներուն։

Այս երկու Հանճարներէն մին, Սուրբ Սահակ Պարթեւն էր ( 354 – 439 ), աշխարհի մէջ ամէնէն փայլուն եւ պայծառ հոգիներէն մէկը։ Տաք սրտով, անկեղծ զգացումներով, խորին տեսութեամբ եւ հարուստ հանճարով Հայրապետ մը։

Թարգմանիչներու պարագլուխն էր Ան. հմուտ՝ Յունարեն, Ասորերէն, Պարսկերէն, Արամերէն եւ Հայերէն լեզուներու։ Ս.Սահակ՝ միեւնույն ատեն կատարելապէս հմտացած էր երաժշտական արուեստին։

Սահակ՝ շատ կանուխ ամուսնացաւ, որպէսզի Լուսաւորիչի Աթոռին ժառանք մը աւելցնէ։ Բայց Աստուած հրաշալի տեսիլքով մը յայտնեց ու սահմանեց իրմով դադրեցնել այդ ժառանքը…։ Իր միակ աղջիկ զաւակը՝ Սահականոյշ երբ մեծցաւ, ամուսնացաւ Համազասպ Մամիկոնեանի հետ եւ ունեցաւ երեք մանչ զաւակներ։ Անոնցմէ մէկն է Քաջն Վարդան Մամիկոնեան, որ ապագային մեր մեծ Նահատակը եւ Հերոսը դարձաւ (Վարդանանց Պատերազմ 451)։

384 ին Ս. Սահակ ըտրուեցաւ Հայոց Կթողիկոս։

Երկու անբաժան մեծ հոգիները, Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ, մեր պատմութեան կարեւորագոյն դէպքերէն՝ — Հայ Գիրերու Գիւտը — կատարեցին։

Ս.Սահակ Կաթողիկոսը բախտաւոր եղաւ որ իր օրով արքայական գահին վրայ կը գտնուէր առաքինի եւ խաղաղասէր, կրթասէր եւ իմաստուն Վռամ—Շապուհ թագաւորը, որ մեծապէս զօրավիգ եղաւ իրեն եւ Ս. Մեսրոպին ձեռնարկներուն աւելի քան քառորդ դար մը։

Մեսրոպ իր շրջագայութեան մէջ ինչ որ կրցաւ ձեռք ձգել… ամէքն ալ բերաւ եւ Սահակին ցոյց տուաւ։ Ս. Սահակի տուած կատարելութիւնով է որ Հայերէն Այբուբենը իր վերջնական թիւն ու կարգը, ձեւն ու ձայնական արժէքը ստացաւ։Գրութեան ուղութիւնն ալ սահմանուեցաւ՝ ձախէն դէպի աջ։

Ս. Մեսրոպ եւ իր աշակերտներուն առաջին գործը եղաւ Աստուածաշունչը յունարենէ թարգմանել հայերէնի. բայց արդիւնքը գոհացուցիչ չէր եղած։

Մեսրոպ եւ իր աշակերտները,ներկայացան Ս. Սահակին եւ իրմէ խնդրեցին Ս. Գիրքին Հայերէնի թարգմանութիւնը։

Ս.Սահակ իր անբաժան ու նուիրեալ ընկերը չմերժեց եւ ինքզինքը հոգեւոր աշխատանքի ենթարկելով 15 տարի աշխատեցաւ գիշեր — ցերեկ… եւ մենք բախտաւորուեցանք տիրանալու «Թագուհի Թարգմանութեանց»։

Ս. Սահակի շնորհիւ է որ Հայերը կրցան հայ լեզուով աղօթել իրենց եկեղեցիներուն մէջ։

Դարձեալ այդ գիւտին շնորհիւ է որ անկէ մինչեւ մեր օրերը գիր ու գրականութիւն ունեցանք. թարգմանութիւններ կատարուեցան քաղաքակիրթ ազգերու լաւագոյն գիրքերն ու գրուածքները։ Մեր անցեալն ու ապագան սորվեցանք.այսպէս մեր ժողովուրդը լուսաւորուեցաւ։

Եթէ աւելի երկար ատեն սեփական տառերէ եւ գրականութենէ զուրկ մնայինք, պիտի ձուլուէինք ուրիշ ազգերու մէջ։

Կարճ խօսքով՝ այսօր Հայ Ազգը գոյութիւն պիտի չունենար։ Եւ կամ վայրենիներու պէս անկիրթ եւ անուսում մնալով, տեղ պիտի չունենայինք քաղաքակիրթ ազգերու շարքին մէջ։

Կը յուսանք ու կը մաղթենք, որ մեր ժողուուրդին մեծ մասը կ’անդրադառնայ ու յարգ կու տայ «Թարգմանիչներ»ու այս անմրցելի առաւելութիւններուն…։

Ս. Մեսրոպ երբ կը շրջէր գիւղեր ու գաւառներ, որպէսզի ամբողջացնէ նորագիւտ հայ տառերը, թերեւս ալ իր ձիուն հեծնած քառասմբակ վերադարձին, ժողովուրդը զինքը կը դիմաւորէր փողեր փչելով, թմբուկ զարնելով կամ ցնծութեան երգերով…։

Իր կեանքին վերջին տարիներուն Ս. Սահակ ալ շրջեցաւ քաղաքներ, գիւղեր ու գաւառներ, ուսուցանելու համար հայերէնը եւ Աստուծոյ Պատգամները։

438 ին Ս.Սահակ վախճանեցաւ Բլուր Գիւղին մէջ։ Թաղուեցաւ Աշտիշատ Գիւղը, որ իր ամէնասիրելի վայրն էր։

Մեր յարգանքն ու սէրը յայտնելով անգամ մը եւս կը յիշենք Ս. Սահակ Պարթեւն ու Ս. Մեսրոպ Մաշտոցը եւ իրենց աշակերտները։ Անոնց շնորհիւ Հայ լեզուն ու Հայ Մշակոյթը վառ կը մնայ իր անցեալով ու ապագայով։

Որքա՜ն ալ գովասանքներ հիւսենք՝ անոնց արժանիքներէն վար կը մնայ։

Ս.Զատիկ

հայարփի — Fri, 10 Jul 2009 19:03:47 +0000

Նոր Տարի եւ Ս. Ծնունդ

հայարփի — Thu, 09 Jul 2009 18:16:30 +0000

Նոր Լուսաբաց -1-

հայարփի — Sun, 28 Jun 2009 16:42:27 +0000

Էլլա-Ծաղիկներու Աշխարհ

       Քարաիպեան                     Սարոեան 100 Տարեկան                   Պետրոս Դուրեան եւ
Հրաշալի Գծագրութիւներ   Հայարփի եւ Ուիլիըմ Սարոեան          Հայկական Երգ ու Պար-1-

Պետրոս Դուրեան եւ                    Հայարփի եւ                         Վահան Թէքէեան եւ
Հայկական Երգ ու Պար-2-         Խաչատուր Աւետիսեան                  Կոմիտաս

Միսաք Մեծարենց եւ              Աւետիք Իսահակեան եւ                 Մատթէոս Զարիֆեան եւ
Բարսեղ Կանաչեան               Արթօ Թունչպօյաճեան                             Կոմիտաս

Մատթէոս Զարիֆեան եւ          Ռուբէն  Որբերեան եւ        Մերուժան Պարսամեան եւ
         Ֆ.Շոփէն                            Սուրէն Ասատուրեան                           Ա. Տվորաք

Խաղաղութեան ու Հաշտութեան 2070 էն Նամակ Ունիք

Ինչո՞ւ Կը Ցանկանք

Փոքրիկ Խոհարարը-3-(Կարօտ Գիւղի)

հայարփի — Wed, 06 May 2009 15:35:39 +0000

Գոգնոցները կապեցինք,
Բերքերը հաւաքեցինք,
Ցորեն, գարի ու վարսակ
Լեցուցինք տոպրակ-տոպրակ։
Ոսպ ու լուբիայ
Սիսեռ , բակլայ չորցուցինք.
Գետնախնձոր ու հողկիթ,
Կաղամբ , պրաս , ստեպղին՝
Մարանին մէջ շարեցինք։
Սանդի ձայնով արթնցանք
Հանգիստի կարօտ մօրս
Օգնութեանը վազեցինք.
Ցորենները փշրեցինք,
Չոր մածունը թրջեցինք,
Անանուխ ալ ցանեցինք,
Թանապուրը լափեցինք։
Շօթը ռուպին թաթխեցինք,
Հացին ժաժիկ թխեցինք,
Տուտուկի պէս բռնեցինք,
Համով հոտով ճաշեցինք։
Դրացիներ հիւր եկան,
Թոնիրին շուրջ ծալլապատ,
Հողկիթներ խոռովեցինք,
Միջուկները ճեղքեցինք,
Ապուխտ, երշիկ ջարդեցինք
Կարագ , թթուուտ լեցուցինք
Օ՜ն ուռեցան մեր փորիկ
Գնդակի պէս կլորիկ
Պիտի ճաթինք կարծեցինք…
Երգ ու պարով մարսեցինք։

Փոքրիկ Խոհարարը -2-

հայարփի — Wed, 06 May 2009 13:27:54 +0000

Պտլիկ եմ պտլիկ,
Կ’եփեմ մսով պլլորիկ,
Տերեւ, թթում ու լոլիկ,
Սմբուկ, կաղամբ ու սոխիկ.
Ափ մը բրինձ ու թացիկ,
Պտղունց մը աղ, սեւ պղպեղ,
Շաղուեմ՝ լեցնեմ, փոր-փորիկ,
Զինուորի պէս՝ խոր սանին։
Երբ միջուկը աւելնայ,
Կը պատրաստեմ կլորիկ.
Գաւաթ մը ջուր կը դնեմ,
Պնակ մըն ալ կը ծածկեմ.
Օճախին վրայ միջակ,
Թո՛ղ եփին գլիկ- գլակ.
Թէ՛ չպոռթկայ երբ եռայ
Կափարիչը կիսաբաց,
Շոգին առատ պսպղայ։
Անուշ հոտը երբ բուրէ
Քիթդ տեղէն կը հանէ,
Ախորժակ կը քրքրէ։
Իրիկունը երբ մթնէ,
Հայրս գործէն՝ տուն մտնէ,
Պատրաստ սեղան կը տեսնէ.
Մայրիկս զիս կը գովէ.
«Տե՛ս սիրելիս այս գիշեր
«Պիտի ճաշենք պլլորներ,
«Եւ գիտես թէ ո՞վ եփեց,
«Մատներովը համեմեց,
«Մեր աղջիկը սիրունիկ
«Իր հասակով պտլիկ…։»

Հանելուկներ

հայարփի — Mon, 20 Apr 2009 13:39:42 +0000

Ինչո՞ւ Հաւկիթ Կը Ներկենք

հայարփի — Thu, 09 Apr 2009 12:22:09 +0000

Ս. Զատկի Տօնին ժողովրդական սովորութիւններէն է հաւկիթ ներկելն ու հաւկթախաղը: Հաւկիթը կը ներկեն կարմիրի: Հինէն հայեր հաւկիթը կը ներկէին որդան կարմիրով : Ըստ Ս. Գրիգոր Տաթեւացիի՝ հաւկիթը օրինակն է աշխարհի. Դրսի կեղեւը՝ կը նմանի երկնքին, սպիտակուցը՝ ջուրին, դեղնուցն ալ երկիրն է: Իսկ կարմիր ներկելը՝ կը նշանակէ, որ ողջ աշխարհը փրկուեցաւ Քրիստոսի արեամբ: